займы онлайн займ на карту кредит онлайн на карту микрозаймы онлайн микрозайм онлайн микрозаймы займы на карту займ онлайн микрозаймы на карту кредит на карту займы онлайн на карту микрозайм на карту кредит на карту онлайн срочный займ на карту займ онлайн на карту
Reviews CC Krijgelmans boeken

Published on december 17th, 2014 | by Maarten Luyten

0

Schrappe Nelle – C.C. Krijgelmans

Na Tandafslag (2007), Patogeen Halogeen (2009) en De Hunnen (2010) heeft Het Balanseer een nieuwe publicatie van de Vlaamse cultschrijver C.C. Krijgelmans (1934) klaarliggen: Schrappe Nelle. Sinds het einde van De Bezige Bij Antwerpen kan Het Balanseer zichzelf met enige trots en meer wroeging de laatste Vlaamse uitgeverij noemen. Ook Krijgelmans geldt als een baken in de Vlaamse literatuur. Al mag hij inmiddels een fossiel zijn, tot 2007 publiceerde de schrijver slechts drie boeken, in 1961, 1967 en 1984 – het erotische werk dat hij schreef onder de pseudoniemen Jug me Bash en Karel Elleveest wordt daar evenwel niet bij gerekend. Met vier publicaties sinds 2007 lijkt hij plots nitroglycerine te hebben ontdekt. Desondanks is het geen oeuvre waar, ik zeg maar wat, Hugo Claus mee zou uitpakken. En toch heeft net die Hugo Claus Krijgelmans ooit opgeworpen als ‘de belangrijkste, interessantste schrijver van, euh, na mij’. Krijgelmans is een unicum in onze literatuur en kan gerust gerekend worden tot de meest experimentele auteurs na de jaren vijftig. Met Schrappe Nelle bevestigt hij die positie.

Schrappe Nelle is een bundel van vier verhalen. Vier behoorlijk onconventionele verhalen, nota bene. Neem bijvoorbeeld het derde verhaal, De nieuwe speurders, dat verteld wordt door een rechercheur van de nieuwe speurdersorde. Na een ellenlange monoloog waarin hij uitwijkt over zijn praktijk als nieuwe speurder en allerhande nevengedachten, vat hij het verhaal aan. Anton Verwilderd heeft zijn broer Alfons vermoord. Zonder enige moeite weet de speurder Anton te ontmaskeren. Naarmate het verhaal vordert, oppert de speurder dat Anton niet één maar wel zesentwintig moorden heeft gepleegd. De moordenaar zelf meent echter dat het er maar drie zijn. Dan wordt de oorzaak van deze inconsequentie achterhaald: de speurder heeft Anton in het verleden een medicijn toegediend. Wellicht zonder de bijsluiter te lezen, waar ‘eventueel geheugenverlies’ in kleine letters stond vermeld. Na elke moord mag Anton op visite komen in het ‘Kantonkantoor’ om na te gaan of hij ditmaal zijn volledige geheugen heeft hervonden. Zo niet, dan krijgt hij een nieuwe injectie en mag hij beschikken. Want een man die zich slechts drie van zijn zesentwintig moorden herinnert, kan je toch niet ter dood veroordelen? Neen, hij moet weten waarom hij ter dood wordt veroordeeld. Ook na de moord op zijn broer wordt hij vrijgelaten. Meteen zoekt hij zijn partner in crime op. In Krijgelmans’ wereld is die partner uiteraard ook zijn sekspartner en de weduwe van zijn broer. Een vrijpartij ontaardt in een verhitte scheldtirade die pas eindigt wanneer Anton haar wurgt. Wanneer hij zich vervolgens alle voorgaande moorden herinnert, mag hij zijn doodstraf ondergaan. Eind goed, al goed. Of zoiets.

Met een fijn oog voor absurde situaties en een speels gevoel voor gekke twists schudt de auteur vier heerlijk excentrieke verhalen uit zijn mouw. Ook de personages en de thematiek zijn doordrenkt van absurditeit. Krijgelmans schrijft over lust, groteske erotiek, bedrog, zonde, het goddelijke – of het helse, what’s the difference anyway? – en ontspoorde rationaliteit. Zijn mens is een amoreel wezen dat zich in buitenissige situaties tracht te handhaven en er steeds vernederd, bedrogen of leukweg dood uitkomt. Kort gezegd: niets loopt zoals je zou verwachten.
Daar vinden we ook het kernwoord van zijn oeuvre: ontregeling. In Schrappe Nelle wordt elke zekerheid ontregeld. De plot en de personages hebben we al gehad. Daar doet de schrijver een schepje bovenop. Hij breekt de poten van onze dierbaarste steunpilaar, de taal. Om even je verbeelding te voeden, hier een voorbeeld: “Immers, het geheimzinnelijk, zoals steeds, kreeg als dusdanig enkel maar een echte funktie wanneer het geslachtsdriftig samen met vernederingsprocedures daar als bijdenkbeeldigen handzaam in verborgen zaten, iets wat hem door het grootmachtig was aanbevolen.”

Een ludiek spel, zou je op het eerste gezicht zeggen. Die man moet zich hebben verkneukeld achter zijn laptop, typmachine of – hoe oud is hij eigenlijk? – stapel papier. Maar er zit wat achter. Daarmee moet ik op mijn eerdere uitspraak terugkomen. Krijgelmans breekt de poten van de taal helemaal niet, hij ontwikkelt gewoon een nieuwe taal en verrijkt onze taal zelfs. Woorden worden geslachtsloos, veranderen van woordsoort, krijgen suffixen zoals -ig of -zaam en worden hersmeden tot nieuwe woorden zoals ‘bijdenkbeeldigen’. In een uiterst intrigerende stijl van lange, abstracte formuleringen wordt de betekenis van ons vocabulaire genuanceerd, ambivalent, dubbelzinnig of zelfs radicaal omgekeerd. Zoals Bart Vervaeck al eerder opmerkte, stuurt Krijgelmans’ taal de lezer steeds nieuwe kanten op. Desondanks is het niet zomaar een vrijblijvend spel. Bij oorsprong lijkt de taal luchtig en speels, maar net zoals de personages en de plotlijnen heeft die een smerige schaduwzijde. Elk verhaal eindigt steevast op één of twee kernwoorden die elke illusie van macht, zekerheid of triomf met de grond gelijk maken. Neem bijvoorbeeld de woorden ‘kleinploerterig grootmachtig’ waarmee het titelverhaal Schrappe Nelle eindigt. Enig gevoel van almacht wordt ijdel verklaard en van de kaart geveegd.

Toegegeven: teksten als deze zijn niet gemakkelijk leesbaar. De zinnen en woorden zijn zodanig vervormd dat je er na eerste lezing soms geen snars van begrijpt. Ook de grens tussen intelligente arbeid en nonsensicale dikdoenerij is altijd al bijzonder nauw geweest. Toch is dit allesbehalve het resultaat van leutige nonsens of absurde, opgeblazen prietpraat. Achter die complexe, meanderende en overdadig gekunstelde zinnen schuilt wel degelijk een systeem. Krijgelmans construeert een eigen code die je mits enige moeite best begrijpt. Hij hanteert een stem die zichzelf nuanceert, in twijfel trekt, uitdaagt en op haast wetenschappelijke wijze de meest precieze en volledige formulering tracht te vinden. Daarnaast – en je mag het hier absoluut mee oneens zijn – vind ik de veronderstelling dat literaire taal even transparant als onze spreektaal moet zijn, pure ijdelheid en gemakzucht. In het gros van ons hedendaags proza is dat misschien wel het geval, maar eenvoud en leesbaarheid zijn eisen van de markt, geen premissen voor literatuur (dit is trouwens geen beschuldiging, het is gewoon een vaststelling). Het mag dan ook duidelijk wezen: Krijgelmans is geen marktkramer die met luide, kernachtige slogans vis verkoopt. Hij is een analyticus die zijn vis tot op de graat ontleedt. Hij ontgint een heel eigen en nieuw stukje taal.

Alles tezamen is Schrappe Nelle een zeer intrigerend boek. Want achter die complexe stijl en absurde verhalen schuilt een wereld- en mensbeeld dat je nog zelden in literatuur vindt. Krijgelmans legt de nadruk op het onmenselijke, het bovenmenselijke, het labiele en het surreële; op die aspecten van onze ziel die we maar al te graag verdoezelen. Zijn verhalen laten je de krochten van onze wereld aftasten, de duisternis van ons onderbewuste en de smerige, basale kanten van ons bestaan.

Bovenal is Krijgelmans een naam om te onthouden omwille van wat hij niet is. Hij is geen schrijver van hapklare, toegankelijke verhalen zoals die tegenwoordig van de lopende band in de Amsterdamse Prinsengracht rollen. Die zijn er al genoeg. Hij zet de taal niet zo goed mogelijk naar zijn hand en hij tracht geen imaginaire wereld geloofwaardig te presenteren. Hij vernieuwt de taal en veegt de voeten aan ons realiteitsgevoel. Daarin neemt hij een duidelijke positie aan in een tijd waarin, om eerlijk te zijn, niemand nog grenzen in het literaire landschap weet te trekken of stromingen durft te onderscheiden. Krijgelmans is als een moeilijk lief dat nooit doet wat je wil. Maar hoe langer hij je frustreert, hoe meer je ervan gaat houden. Het is iets wat we vergeten zijn: dat niet alles zich naar onze verlangens moet schikken en dat we ook kunnen genieten van wat ons confronteert en de controle uit onze handen neemt. Het lef en de intelligentie waarmee Schrappe Nelle geschreven is, mis ik vaak in de hedendaagse literatuur. Of misschien hou ik gewoon van moeilijke lieven. Kan ook, natuurlijk.

Tags: , ,


About the Author


Back to Top ↑

CPSM1 CQE CSQA CSSBB CSTE CTAL-TA_Syll2012 E20-002 E20-005 E20-329 E20-517 E20-547 E20-891 642-874 642-889 642-998 642-999 644-066 644-068 646-048 646-205 646-985 648-244 648-247 9A0-150 9A0-152 9A0-154 9A0-164 9L0-410 9L0-412 9L0-806 A00-202 A00-260 A2010-570 A2010-651 1z1-051 Certification 1Z1-052 1Z1-061 1Z1-102 1Z1-456 1Z1-457 1Z1-506 1Z1-560 200-001 200-530 220-801 dumps CPA CPP CTAL-TM_Syll2012 E10-001 E20-007 E20-335 E20-370 E20-485 E20-545 E20-597 E20-690 E20-816 E20-818 E20-885